Bu Blogda Ara

6 Eylül 2011 Salı

Azteklerdeki Sinek Kuşu Miti ve Bok Böcekleri


Şekil.1: İnsanlığın babası Tamoanchan'ın simgesi.



Şekil.2: Aztek Mısır Tanrısı Cinteotl'ın resmi.
                                                                 Tamoanchan miti ile sinek kuşu hikayeleri arasındaki benzerlik, Cinteotl’in doğumunun anısına, her 8 yılda bir kutlanmakta olan, Atamalcualiztli şöleninde hissedilir olmuştur. Michel Graulich ve Patrick Saurin, dağınık kaynaklarda mevcut olan bilgileri özetlemiş ve şölenin, "Xochiquetzal’ın hamile kalmasını ve Cinteotl’in doğumunu sağlayan, kutsal evliliğin yeniden sahnelenmesi" olduğunu göstermiştir. Her iki bilim adamının belirttiği gibi, Sahagún'un Primeros Memoriale’sındaki (İlk Muhtıralar) Atamalcualiztli’nin çizimi, kutlamanın gelişim sürecini açıklayan, Diego Durán tarafından belirtilmiş olan dinsel dansın tanımına uymaktadır. Çiçeklerle dolu yapay ağaçlarla, Huitzilopochtli tapınağının arkasına, çiçekli bir ev inşa edilmiştir. Kuşlar ve kelebekler gibi giyinen gençler, ağaçlara
tırmanıp çiçeklerden bal özü emerken; oraya, tanrıça Xochiquetzal oturmuştur. Bir grup tanrı, yaklaşarak, üfleyerek ok atılan borularla, kuşları vurup aşağı düşürmüşlerdir. Xochiquetzal, evinden tanrıları  almak için, dışarı çıkıp, onları, yanına oturtmuştur. Tanrılar, Tezcatlipoca’nın öncülüğünde yaklaşırken; dokuma tezgahı, kuşlarla dolu çiçekli bir ağaca bağlanmış olmakla birlikte, dokuma yapan Xochiquetzal’ın gösterildiği çizim, Primeros Memoriales’te yer almaktadır (Şekil.1). İlgili açıklamada, Tlaloc tasvirinin etrafında dansetmekte olan - sadece kuşlar ve kelebekler olarak değil, aynı zamanda, cüzamlıların ve diğer zavallı insanların yanında, sineklerden ve bok böceklerinden - diğer katılımcılardan da bahsetmektedir.

Şekil.3: Aztekler, her 8 yılda bir, Tamal denen yemeklerini sundukları, Atamalcualiztli şölenini kutluyorlar. 


Şekil.4: Telleriano-Remensis Kodeksi'nde tasvir edildiği gibi, Huitzilopochtli.





Şekil.5: Aztek verimlilik tanrıçası, dişil cinsel güç ve çikolata tanrıçası Xochiquetzal.
 

Şekil.6: Borgia Kodeksi'nde tasvir edildiği gibi, Tezcatlipoca.

Şekil.7: Azteklerin "Atamalcualiztli şöleni"nin çizimi. (Kaynak:  Bernardino de Sahagún,                                                                          Primeros Memoriales (İlk Muhtıralar), s. 254; Telif Hakkı © Patrimonio Nacional, Spain). 

MİTOLOJİK TANIMLAMALAR

Tamoanchan: 

İlk başlangıç yeri, Geç Klasik Sonrası dönemdeki orta Meksika bölgesinin, Orta Amerika'ya ait kültürleri olarak bilinen mittir. Aztekler gibi, Geç Klasik Sonrası halklarının mitolojik geleneklerinde ve yaratılış izahlarında, Tamoanchan, Mictlan Ölüler Diyarı’ndan çalınmış olan yeryüzündeki insanların kemiklerinden ve kurban edilmiş kandan tanrıların günümüzdeki insan ırkının ilkini yarattığı cennet olarak tasavvur edilmiştir.

Sahagún’un Florentin Kodeksi’ndeki mecazi etimolojiye göre, “Tamoanchan, muhtemelen, ‘Evimize iniyoruz’ anlamına gelmektedir”. Tamoanchan kelimesi, aslında, Nahuatl dilinden gelmemektedir; ancak , bunun yerine, "sisli gökyüzlü yer" veya benzeri olarak açıklanabilen bir anlamı olmakla birlikte, kökenini, Maya dilinden aldığı görülmektedir. Florentine Kodeksi’nde yer alan Tamoanchan tanımlamaları, Klasik Sonrası Nahua’ların, burasının; Maya Huastek halkının yerleştiği, Meksika Körfezi Sahili’nin nemli ova bölgesinde yer aldığını düşündüklerini göstermektedir.

Cinteotl:

Aztek mitolojisinde, Cinteotl, erkek mısır tanrısıdır.

Florentine Kodeksi’ne göre, Yeryüzü tanrıçası Tlazolteotl ile Merkür gezegeni olan güneş tanrısı Piltzintecuhtli’nin oğludur. Diğer mit ise, kendisinin, Xochiquetzal tanrıçasının oğlu olduğunu iddia etmektedir. Cinteotl hakkında toplanan kanıtların çoğu, sarı olarak renklendirilmekle birlikte, kendisinin, genellikle, genç bir adam (halen şüpheli olmasına rağmen) olarak tasvir edildiğini göstermektedir. Bazı uzmanlar, Cinteotl’ın, daha önceden, mısır tanrıçası Xilonen (“Tüylü Kimse” anlamındadır) olduğuna inanmaktadır. Cinteotl’ın, Aztek devrinin en önemli tanrılarından biri olduğu düşünülmektedir. Cinteotl’ın tasvirlerinde gösterilen pek çok ortak özellik vardır. Örneğin, başlığında, çoğunlukla mısır bulunduğu görünmektedir. Diğer bir çarpıcı özellik, kaşından aşağı doğru inip, yanağından geçerek, çene hattının dibinde sonlanan siyah çizgidir. Bu yüz işaretleri benzerdir ve Maya mısır tanrısının Geç Klasik Sonrası tasvirlerinde sıkça kullanılmaktadır.

Aztek “takvim taşı” ‘tonalpohualli’de, Cinteotl, 7 (Nahuatl dilinde chicome) numaralı günler için “Günün Efendisi”dir. Gecenin ( dördüncü ) Efendisi’dir. Mısır tanrısı olan Cinteotl, 7 numaralı günler için “Can Ruhu”nun sağlayıcısıdır. Bu günün uçucusu, "Kelebek"tir.

Huitzilopochtli:

- Eski Nahuatl dilinde "Solak Sinekkuşu" ya da "Soldaki Sinekkuşu" anlamına gelen Huitzilopōchtli ve Nahuatl dilindeki "sinekkuşu" anlamına gelen huitzilin kelimelerinden gelmektedir - savaş tanrısı, güneş tanrısı ve Tenochtitlan şehrinin koruyucusuydu. Ayrıca, Tenochtitlan Azteklerinin ulusal tanrısıydı. Sadece, insan kurban edilerek tatmin edilmesi gerekecek derecede, dehşet verici korku yaratan, dev güce sahip bir tanrıydı.

Tezcatlipoca:

Aslında, bir güneş tanrısı olan Tezcatlipoca, görevinden azledilip sonunda, Aztek Ölüler Diyarı tanrısı olmuştur. Fiziksel biçimlerinden biri, geceleyin esen büyük bir rüzgardı. Diğer hallerde, siyah bir jaguar şeklini almıştır. Ayrıca, tanrı, "Büyük Ayı takımyıldızı" olarak, gökyüzünde oturmuştur. Kaburga kemiğinin arkasında kalbi görülmekle birlikte, iskelet biçiminde, geceleyin, Dünya'yı dolaştığına inanılıyordu. Onu yenmenin tek yolunun, kalbini yerinden çıkartarak kopartmak olduğuna inanılıyordu. Tezcatlipoca, insanların düşüncelerini görmek için bir ayna taşıyordu ve onun resimlerini görebilme yeteneği olanların, gözlerine, geleceğin ilişmesini
sağlıyordu.

Kaynaklar:


HER HAKKI MAHFUZDUR.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder